CISG

CISG: cân bằng hợp lý lợi ích trên toàn cầu

Tác giả: Ingeborg Schwenzer

Dịch giả: Phạm Nguyễn Hồng Hân

Hiệu đính: Nguyễn Thế Đức Tâm

Nguồn: http://blog.oup.com/2016/02/cisg-fair-balance-of-interests/


Hiện nay CISG có 84 Quốc gia thành viên. Chín trên mười Quốc gia dẫn đầu về thương mại là Quốc gia thành viên của CISG, trừ Vương quốc Anh là ngoại lệ duy nhất. Ngày nay, CISG điều chỉnh hơn 80% thương mại hàng hóa toàn cầu. Bằng cách chia các Quốc gia thành viên thành ba nhóm là các nền kinh tế đã phát triển, các nền kinh tế đang chuyển đổi và các nền kinh tế đang phát triển, chúng ta thấy rằng mỗi nhóm chiếm khoảng một phần ba tổng số các Quốc gia thành viên. Điều này chỉ ra rằng CISG là một công cụ pháp lý phù hợp cho tất cả các bên đến từ các quốc gia trên toàn cầu mà không có sự phân biệt đối xử giữa các Quốc gia thành viên với nhau.

Điều gì khiến CISG trở thành một công ước quốc tế đặc biệt như vậy? Đó là vì CISG giải quyết được sự khác biệt giữa hệ thống thông luật (Common law) và dân luật (Civil law). CISG đã dung hòa thành công các cách tiếp cận khác nhau đối với nhiều vấn đề pháp lý quan trọng trong luật mua bán hàng hoá. Ngày nay, CISG trở thành “ngôn ngữ toàn cầu” (lingua franca) của luật mua bán hàng hoá. Hơn nữa, CISG cân bằng lợi ích giữa bên bán và bên mua tốt hơn bất kỳ hệ thống luật nội địa nào. Cuối cùng, CISG có cấu trúc đơn giản và rõ ràng mà bất kỳ ai cũng dễ dàng hiểu được.

Hai lĩnh vực chủ yếu mà CISG mong muốn đạt được sự cân bằng hợp lý lợi ích là các quy định về sự phù hợp của hàng hoá với hợp đồng và các chế tài đối với hành vi vi phạm hợp đồng.

CISG tiếp nhận một khái niệm rất rộng về sự phù hợp của hàng hóa với hợp đồng. Khái niệm quan trọng này, được nêu tại Điều 35 CISG, xem xét bất kỳ khiếm khuyết nào về chất lượng, số lượng, chủng loại cũng như cách thức đóng gói. Điểm bắt đầu để xác định sự phù hợp của hàng hoá với hợp đồng là từ chính hợp đồng đó. Các bên được quyền quy định rõ các tiêu chuẩn mà hàng hóa phải đáp ứng. Các quy định cụ thể như vậy giúp các bên tiên liệu được mong muốn của nhau.

Nếu các bên không có thoả thuận về các yêu cầu cụ thể trong hợp đồng, CISG đưa ra một hệ thống cân bằng mặc định dựa trên các tiêu chí khách quan. Đầu tiên, CISG yêu cầu hàng hoá phải phù hợp với bất kỳ mục đích sử dụng cụ thể nào mà bên mua đã cho bên bán biết một cách rõ ràng hoặc ngầm định vào thời điểm giao kết hợp đồng. Điều này tạo không gian cho việc xem xét các tình tiết cụ thể của từng vụ việc và cân bằng hợp lý lợi ích giữa bên bán và bên mua. Hơn nữa, bên mua cũng phải hành động dựa trên sự tin tưởng hợp lý đối với năng lực và đánh giá của bên bán. Điều này giúp việc xem xét trở nên linh hoạt hơn trong trường hợp các bên đến từ các khu vực khác nhau trên thế giới.

Ngoài ra, CISG có quy định về nghĩa vụ thông báo khác với bất kỳ hệ thống pháp luật nào. Để giải quyết mối lo ngại của các quốc gia đang phát triển, bên mua sẽ không bị mất quyền áp dụng bất kỳ chế tài nào nếu họ có lý do chính đáng về việc không thông báo cho bên bán về sự không phù hợp của hàng hoá. Mặc dù bên mua không thể yêu cầu bồi thường các khoản lợi nhuận bị bỏ lỡ trong trường hợp này, họ vẫn có quyền áp dụng các chế tài khác, chẳng hạn như giảm giá và bồi thường thiệt hại. Vì thế, ít nhất bên mua vẫn có quyền áp dụng các chế tài tối thiểu để bù đắp cho sự không phù hợp của hàng hoá.

Các quy định về kiểm tra hàng hóa và thông báo thể hiện nỗ lực của CISG để đạt được sự cân bằng hợp lý lợi ích giữa bên bán và bên mua. Thiết lập các yêu cầu về kiểm tra hàng hóa và thông báo, đầu tiên, là vì lợi ích của bên bán. Tuy nhiên, nếu bên bán không “xứng đáng” với sự bảo vệ đó, cán cân sẽ nghiêng về phía bên mua. Và nếu bên mua không đáng trách khi không thông báo cho bên bán [về sự không phù hợp của hàng hoá], thiệt hại do hành vi vi phạm hợp đồng của bên bán gây ra sẽ được chia sẻ cho các bên cùng gánh chịu.

Cấu trúc đơn giản và sự cân bằng lợi ích trong CISG thể hiện đặc biệt rõ ràng trong hệ thống các chế tài. CISG xóa bỏ sự phân biệt phổ biến trong hệ thống dân luật (Civil law) giữa nghĩa vụ không thực hiện được, chậm thực hiện nghĩa vụ và thực hiện không đúng nghĩa vụ khi mà sự phân biệt ấy không còn phù hợp với nhu cầu của kinh doanh quốc tế hiện đại. Thay vào đó, CISG tiếp nhận cách tiếp cận của hệ thống thông luật (Common law) về vi phạm hợp đồng nhưng, mặt khác, không giữ lại sự phức tạp thường thấy của hệ thống này. Thay vào đó, CISG tự phát triển hệ thống các chế tài với các quy định rõ ràng, phù hợp với thương mại quốc tế. Các chế tài mà bên mua có thể áp dụng trong trường hợp bên bán vi phạm hợp đồng sẽ tiếp nối một cách có hệ thống sau các quy định về nghĩa vụ của bên bán. Tương tự, các chế tài mà bên bán có thể áp dụng sẽ nối tiếp các nghĩa vụ của bên mua. Chế tài huỷ bỏ hợp đồng chỉ yêu cầu tồn tại một vi phạm cơ bản mà không yêu cầu yếu tố lỗi. Tuy nhiên, trong trường hợp mà trở ngại nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên vi phạm, CISG có quy định về miễn trách nhiệm của bên vi phạm.

CISG được xem là câu chuyện có thật về sự thành công trên toàn cầu, điều này được chứng minh không chỉ qua việc số lượng các Quốc gia thành viên ngày càng tăng mà còn qua việc CISG được sử dụng như một luật mẫu để xây dựng luật hợp đồng quốc tế cũng như luật hợp đồng nội địa trong suốt 20 năm qua. Trên hết, hệ thống các chế tài giúp CISG trở thành luật mua bán hàng hoá quốc tế với đầy sức thu hút. Như đã trình bày, các quy định của CISG đủ linh hoạt để bảo đảm lợi ích cho bên bán cũng như bên mua, bất kể họ đến từ nền kinh tế nào trên thế giới.

Về tác giả: Giáo sư, Tiến sĩ Ingeborg Schwenzer là Hiệu trưởng trường Luật Quốc tế Thụy Sỹ, Giáo sư về Tư pháp tại Đại học Basel (Thuỵ Sỹ), Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Thành phố Hong Kong (Trung Quốc) và Đại học Griffith (Úc). Bà đã xuất bản nhiều sách và hơn 200 bài báo trong nhiều lĩnh vực như luật nghĩa vụ (hợp đồng, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật, mua bán hàng hoá nội địa và quốc tế), trọng tài thương mại cũng như luật hôn nhân và gia đình. Từ năm 2011, Giáo sư Ingeborg Schwenzer là Chủ tịch Hội đồng tư vấn CISG. Bà cũng tích cực hành nghề luật. Cụ thể, bà thường xuyên làm trọng tài viên, luật sư và chuyên gia pháp lý trong các tranh chấp quốc tế. Bà là người biên tập quyển sách “Schlechtriem & Schwenzer: Bình luận Công ước của Liên hợp quốc về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế” (OUP, 2016).


Tác giả: Ingeborg Schwenzer

Dịch giả: Phạm Nguyễn Hồng Hân

Hiệu đính: Nguyễn Thế Đức Tâm

Nguồn: http://blog.oup.com/2016/02/cisg-fair-balance-of-interests/

Công ước Viên cho người Việt Nam: http://www.cisgvn.net/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *